Türkiye’de 247 adet AVM faaliyetini sürdürürken, 2011′in sonuna kadar 62 AVM’nin daha açılması bekleniyor
Türkiye perakende sektörünün önemli dinamiklerinden biri olan alışveriÅŸ merkezleri özellikle 2004 yılından sonra gösterdiÄŸi büyük yatırım hızıyla her zaman tartışmalı konulardan biri oldu. Özellikle iÅŸlek caddelerde yan yana açılan ve zamanla birbirinin iÅŸini kesen AVM'ler, batar mı, batmaz mı diye tartışılırken, yenileri açılmaya devam etti ve bugün de devam ediyor.
Bugün Türkiye'de 247 adet AVM faaliyetini sürdürürken, 2011'in sonuna kadar 62 AVM'nin daha açılması bekleniyor. Gelecek beÅŸ yılda yapılacağı tahmin edilen 12 milyar dolarlık yatırımın ise yüzde 50'sinden çoÄŸunun yabancı yatırımcılar tarafından yapılacağı tahmin ediliyor. AVM pazarında krizden sonra oluÅŸan tabloya göre, ÅŸu anda elinde 1 milyar dolarlık, 500 milyon Euro'luk sermayesi olan birçok yabancı yatırımcı beklemede.
Ä°stanbul ve Anadolu'da büyük arazi alan yatırımcılar, yatırım için ince eleyip sık dokuyor, projeleri derinlemesine inceliyor. Bundan sonraki trendin, yabancı yatırımcıların yapacağı büyük satın alma operasyonlarıyla dolu olduÄŸu belirtiliyor. Sıfırdan bir yatırımın krizde edindikleri tecrübelerle riskli olduÄŸunu gören yatırımcının bundan sonra iyi iÅŸleyen bir AVM'yi satın alacağı konuÅŸuluyor.
ÖrneÄŸin Hollandalı Corio, Maya Holding'in Bursa'da açacağı Anatolium alışveriÅŸ merkezini satın almak için görüÅŸmelerini sürdürüyor. Yabancı menÅŸeli çok sayıda ÅŸirketin, henüz açıklamadığı, ancak sektör temsilcilerinden aldığımız bilgilere göre çok sayıda satın alma projesi olduÄŸu belirtiliyor.
30 milyar dolarlık değer
Türkiye'de faaliyette olan 247 AVM'nin yarattığı deÄŸerin 30 milyar dolar olduÄŸu hesaplanıyor. 2011 yılının sonuna kadar ise 62 yeni AVM'nin yapılacağı tahmin ediliyor. Kiralanabilir alan 2011 yılı sonunda Ä°stanbul'da 3.6 milyon metrekareye, Türkiye genelinde 8.1 milyon metrekareye ulaÅŸacak. Sektöre özellikle son iki üç yıldır yabancıların ilgisi dikkat çekiyor. 30 milyar dolarlık deÄŸerin üçte birine sahip olan yabancı yatırımcıların bu yıldan itibaren Türkiye'de büyük satın almalar yapması bekleniyor. Türkiye'de AVM yatırımı yapan yabancı sermayeli ÅŸirketler arasında en çok Alman Metro Group, Hollandalı Corio, Fransız Carrefour, Multi Development Türkiye Krea dikkat çekerken, pazara yeni vs bancı oyuncuların girmesi de bekler, yor.
Gelecek 5 yılda yapılacak 12 milvaı dolar deÄŸerindeki AVM yatırımları yüzde 50'sinden fazlasının ise yabancı ÅŸirketlerce gerçekleÅŸtirileceÄŸi tahmin ediliyor. Çünkü artık pazardaki trend, yabancı yatırımcının sıfırdan bir yatırım yapması deÄŸil de satın alımlarını hızlandırması yönünde ilerliyor. AVM MFI Partners'ın yönetim kurulu baÅŸkanı Aydın Yurdum, konuyla ilgili ÅŸunları söylüyor: "Yabancılar ÅŸu anda pazara temkinli bakıyor. Ancak biliyoruz ki elinde, 1 milyar doları, 400 milyon Euro'su olan fonlar sırada bekliyor. Arazilerini alanlar bile var. Büyük satın almaların yaÅŸanacağını düÅŸünüyoruz. Artık birçok AVM'nin dinamikleri oturdu. Bu AVM'lerin alıcıları artacak. Pazar bu yönde geliÅŸecek."
Corio, Anatolium'u alabilir
Satın almalar konusuna, aslında pazar çok da yabancı deÄŸil. Bu kapsamda en çok dikkat çeken satın almalar arasında Hollandalı Corio'nun 2005 yılında Akmerkez'in yüzde 46.9'una 192 milyon dolar ve Kuveyt devletinin Ä°ngiltere merkezli gayrimenkul ÅŸirketi St. Martins Property'nin Ä°stanbul Cevahir'e 750 milyon dolar ödemesi sayılabilir. Ä°rlandalı Quinn Group da BahçeÅŸehir'deki Prestige Mall'ü 55 milyon dolara satın almıştı.
Ancak kriz, yabancı yatırımcılar konusunda birçok negatif söylentiyi de beraberinde getirdi. Türkiye'deki yatırımlarının bir kısmından, özellikle de Akmerkez'deki ortaklığından ayrıldığı konuÅŸulan Corio'nun CEO'su Koray Özgül, asla böyle bir durumun olmadığını, ancak yeni yatırımlar konusunda daha ince eleyip sık dokuduklarını söylüyor. Özgül, önümüzdeki birkaç yılda Türkiye'ye AVM yatırımcısının gelmesinin yavaÅŸ olacağını söyleyerek, ÅŸöyle devam ediyor: "Artık uzun dönemli yatırımcının çok iyi inceleyip daha uzun süreye yayacağı satın almalar gelecek. Bunlar büyük adetlerde olmayabilecek fakat büyük rakamlarda olacak. Eskiden 40-50 milyon Euro'ya anlaÅŸmalar biterken, bundan sonra 200-300 milyon Euro'ları görebileceÄŸiz. Ama adetler 2008'e göre daha az olacak."
Corio da "bu trende yönelik bir operasyona irfiza atabilir. Åžu anda yatırımcısının Maya Holding olduÄŸu Bursa'daki Anatolium projesinin satın alımı konusunda Maya ile görüÅŸtüklerini söyleyen Özgül, "Åžu anda fiyat üzerinde çalışıyoruz" diyor ve bundan sonra baÅŸka projeleri de satın alabileceklerinin sinyallerini veriyor.
Şirketlerden yatırım atağı
Satın almalar dışında sıfırdan yeni yatırımlar da dikkat çekiyor. Turk-mall'dan ayrılarak Türkiye'deki faaliyetlerine bundan böyle Multi Development Türkiye adıyla devam edecek olan ÅŸirket, 2012'ye kadar 7 ayrı ÅŸehirde AVM yapmak için düÄŸmeye basmış durumda. 2012'ye kadar kadar yapılacak 7 AVM için 3 milyar Euro'nun üzerinde yatırım planlanıyor.
Yine Cenor Group'un temsilciliÄŸini yaptığı Aerium Fonu'nun Türkiye'de 1 milyar doların üzerinde AVM yatırımı yapması bekleniyor. Yeni alışveriÅŸ merkezlerini yapmak ve geliÅŸtirmek üzere Cenor'un kurduÄŸu Retfund Turkey ÅŸirketinin halen inÅŸaat ve geliÅŸtirme aÅŸa-masında olan 6 AVM'si bulunuyor.
Redevco'nun 5 kentte 6 projesi var. Redevco'nu COO'su Jaap Gillis, Türkiye'de ilk aÅŸamada 1 milyar Euro'luk yatırım gerçekleÅŸtireceklerini açıklamıştı. Redevco; Ankara, Erzurum'da birer AVM'nin temelini attı ve Edirne'de bir, Manisa'da iki AVM için arsa alımını tamamladı, Ümraniye'de bir iÅŸ merkezi aldı. Krea Gayrimenkul Ä°cra Kurulu BaÅŸkanı Hakan Kodal da bugüne kadar Türkiye'de yaptıkları yatırımın 500 milyon dolara ulaÅŸtığını söylüyor. Türkiye'de AVM'lerin geliÅŸimine devam edeceklerini söyleyerek, "Anadolu'da rekabet artıyor. Ä°stanbul'da bazı bölgeler doldu. Seçici olmak gerek" diyor.
Ekonomist
www.cezalandirici.com